สำหรับมือใหม่ “ความรักอย่างเดียวอาจไม่พอ” เพราะกระต่ายเป็นสัตว์ที่มีนิสัยป้องกันตัวเองสูง พวกเขาจะซ่อนอาการเจ็บป่วยไว้อย่างมิดชิดเพื่อไม่ให้ดูอ่อนแอต่อหน้าศัตรู กว่าเจ้าของจะรู้ตัว บางครั้งก็สายเกินแก้ มือใหม่หัดเลี้ยงกระต่ายควรรู้อะไรบ้าง? มีข้อควรระวังอะไรบ้างไหม? บทความนี้จะมาแนะนำ 4 ข้อที่เพื่อนๆ ควรรู้ค่ะ
1
“หยุดกินเมื่อไหร่ คือภัยเงียบ”
กระต่ายเป็นสัตว์ที่ขอกินตลอดเวลา แต่ไม่ได้หมายความว่าน้องหิวเสมอไปนะคะ เพราะระบบลำไส้ของกระต่ายจะต้องมีหญ้าแห้งไปลองท้องให้ย่อยตลอด สิ่งที่เพื่อนๆ ควรรู้ก็คือ ถ้ากระต่ายหยุดกินเมื่อไหร่ นั่นแหละเริ่มอันตรายแล้ว
อาการที่ทำให้กระต่ายเสียชีวิตบ่อย คืออาการท้องอืด ภาษาหมอเรียกว่า “GI Stasis” ถ้าไปหาหมอไม่ทัน ก็พร้อมกลับดาวใน 12-24 ชั่วโมง หลังหลุดขับถ่าย เพราะฉะนั้นถ้าไม่อยากให้กระต่ายตุย จะต้องระมัดระวังเรื่องการให้อาหาร ดังนี้
- กระต่ายเป็นสัตว์หากินกลางคืน ควรให้อาหารเม็ดในช่วงเย็น เพียง 1-1.5 ช้อนโต๊ะ ตามน้ำหนักตัว (อ่านวิธีการให้ตามฉลาก)
- อาหารที่ควรให้กระต่ายคือ หญ้าแห้ง (ใส่ถ้วยไว้ให้กินได้ทั้งวัน 24 ชั่วโมง) น้ำสะอาด และอาหารเม็ดใส่เฉพาะมื้อเย็นตามที่บอก
- ถ้วยอาหาร และขวดน้ำ ไม่ควรปล่อยให้สกปรก (ไม่ควรปล่อยให้เหม็น มดขึ้น อึใส่ มีแมลงหวี่ฉ
- แครอท ผักสด ไม่ควรให้ เพราะมีโอกาสป่วยจากสารตกค้างตามผิว และพวกน้ำลายแมลงต่างๆ และถ้าหากให้มากเกินไปจะทำให้เกิดแก๊สในกระเพาะและเสียชีวิตได้
**คำแนะนำคือ หญ้างที่ปล่อยภัย คือ หญ้าทิโมธีต้องเป็นอาหารหลัก 80% ของมื้ออาหาร เพื่อช่วยลับฟันที่งอกยาวตลอดเวลาและเพิ่มไฟเบอร์ในการขับถ่าย
2
กระต่ายอยู่ในห้องแอร์ หรืออากาศธรรมดาได้ แต่ห้ามชื้น
กระต่ายเป็นสัตว์ทุ่ง อยู่สนามหญ้า หรือที่โล่งได้ แต่ไม่ใช่ว่าปล่อยให้ร้อนไม่มีร่มไม้ขนาดนั้น และที่สำคัญคือกระต่ายสายพันธุ์อย่าง ND และ HL เขาไม่นิยมเลี้ยงกันบนดิน บนหญ้า (นิยมเลี้ยงบนพื้นคอก พื้นกรงมากกว่า เพราะไม่สัมผัสกับดินและหญ้าที่อาจนำเชื้อรา แบคทีเรีย จุลินทรีย์ต่างๆ มาติดขนกระต่าย) แต่ถ้าเป็นกระต่ายไทย กระต่ายเนื้อ สามารถปล่อยวิ่ง ปล่อยเล่นบนดินบนหญ้าได้สบาย
ถ้าเราคิดว่าอากาศที่กระต่ายอยู่ร้อนเกินไป ควรเปิดพัดลมให้กระต่าย และหลีกเลี่ยงการนำกระต่ายไปตั้งอยู่ใกล้ๆ หน้าต่าง เพราะเพียงแดดส่องนานๆ แล้วเราไม่ได้อยู่เฝ้า น้องก็อาจจะฮีสโตรกได้ง่าย
กระต่ายมีต่อมเหงื่อน้อยมาก ทำให้ระบายความร้อนได้ยาก Blue Cross UK ระบุว่ากระต่ายทนความเย็นได้ดีกว่าความร้อน หากอุณหภูมิสูงเกิน 28-30 องศาเซลเซียส (ซึ่งพบได้บ่อยในไทย) กระต่ายอาจเกิดภาวะ Heatstroke (โรคลมแดด) และหัวใจวายได้ทันที
- การเลี้ยงในกรงตลอดเวลา: ส่งผลเสียต่อกระดูกและสุขภาพจิต กระต่ายควรมีพื้นที่วิ่งเล่น (Free-roam) เพื่อยืดกล้ามเนื้ออย่างน้อยวันละหลายชั่วโมง
- ห้ามใช้ขี้เลื่อยไม้สน: กลิ่นระเหยจากไม้สนหรือไม้ซีดาร์ส่งผลเสียต่อตับและระบบทางเดินหายใจ
**คำแนะนำคือ ห้ามให้บรรยากาศกรงที่อยู่นั้นทำให้น้องกระต่ายทับอึทับฉี่ของตัวเอง เพราะจะทำให้เกิดฉี่กัด ความชื้นทำให้ขนน้องมีโอกาสเป็นเชื้อรา ไม่สวย
3
การจัดการความเครียดและการอุ้มจับ
ถ้าคุณเป็นมือใหม่ที่ไม่เคยเลี้ยงกระต่ายมาก่อนเลย ควรศึกษาวิธีการจับให้ถูกต้อง หลักการคือ จับยังไงก็ได้ให้กระต่ายมั่นใจว่าจะไม่ตก และห้ามจับหูห้อย เพราะอะไรนะหรอ มาดูกันค่ะ
กระต่ายเป็นสัตว์ที่ “ช็อกตาย” ได้ง่ายจากเสียงดังหรือการถูกคุกคามโดยสัตว์อื่น นอกจากนี้ การอุ้มที่ผิดวิธีอาจทำให้กระต่ายดิ้นจนกระดูกสันหลังหักได้
- ห้ามหิ้วหู: หูคือส่วนที่มีเส้นเลือดและประสาทอ่อนไหวที่สุด
- การเข้าหา: ควรลงไปนั่งในระดับสายตาของเขา The Bunny Lady แนะนำว่าความไว้วางใจคือเกราะป้องกันความเครียดที่ดีที่สุด
**คำแนะนำคือ ให้ประคองเท้าไม่ให้กระต่ายรู้สึกว่าเท้าลอย น้องจะได้ไม่ถีบ
4
อยู่ใกล้มือหมอ Exotic
มือใหม่เพิ่งเลี้ยงกระต่าย ต้องรู้ว่า คลินิก และโรงพยาบาลสัตว์ที่มีหมอ Exotic ที่ใกล้ที่สุดอยู่ที่ไหน เพราะกระต่ายเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีระบบร่างกายเล็กกว่าหมาแมว และสัตว์อื่นๆ หมอที่รักษาได้จะเป็นหมอเฉพาะทางที่เรียนวิธีการคำนวณสูตรการให้ยาที่เหมาะกับน้ำหนักตัว สัญญาณแบบไหนที่ควรพากระต่ายไปหาหมอ ได้แก่
- น้ำลายไหล (สัญญาณของฟันยาวทิ่มเหงือก)
- จมูกแฉะ มีน้ำมูก (อาการ Snuffles หรือทางเดินหายใจอักเสบ)
- ตัวเย็น หมอบนิ่ง ไม่ร่าเริง
- ท้องเสีย (โดยเฉพาะในกระต่ายเด็ก มีโอกาสตายสูงมาก)
ส่วนคำแนะนำเรื่องการทำหมันเพื่อป้องกันกระต่ายเครียดนั้น จะบอกว่าขึ้นอยู่กับความพึงพอใจของเจ้าของอย่างเดียวก็ไม่ได้ เพราะกระต่ายบางตัวยังไม่ได้แสดงนิสัยก้าวร้าวหรือมีความเสี่ยงต่อเนื้องอกมดลูกใดๆ การทำหมันจึงอยู่ในเกณฑ์การพิจารณาของผู้เลี้ยงและตัวน้องกระต่ายเองว่าพร้อมและถึงเวลาที่ต้องทำหรือยัง?
มีคำกล่าวว่าการกินอาหารที่ดีจะไม่ต้องกินยา นั้นใช้ได้กับกระต่ายเช่นเดียวกันกับคนค่ะ หากไม่ป้อนอะไรแปลกๆ เช่น พวกขนม ผักสด อาหารคน ฯลฯ ที่ไม่ใช่หญ้าแห้ง น้องก็จะไม่ป่วยจากอาหาร ที่สำคัญคือน้ำสะอาด ให้น้ำกรองแบบที่คนกิน ไม่ปล่อยให้ขวดน้ำน้องดำ สกปรก ขึ้นตะไคร่ และหมั่นทำความสะอาดกรงไม่ให้น้องกินอึกินฉี่เข้าไป เพีงเท่านี้กระต่ายก็จะเป็นสัตว์เลี้ยงที่อยู่กับคุณได้ยาวนาน
บรรณานุกรม (References)
- Blue Cross. (2025). How to look after rabbits: Care and behavioural tips. [Online]. Available: https://www.bluecross.org.uk/advice/rabbit/wellbeing-and-care/caring-for-your-rabbit
- House Rabbit Society (Rabbit.org). (2024). How To Care For A Pet Rabbit: A Primer. [Online]. Available: https://rabbit.org/care/how-to-care-for-a-pet-rabbit-a-primer/
- PDSA. (2026). Five common rabbit health problems and how to prevent them. [Online]. Available: https://www.pdsa.org.uk/what-we-do/blog/five-common-rabbit-health-problems-and-how-to-prevent-them
- PetHelpful. (2025). 10 Common Causes of Sudden Death in Healthy Rabbits. [Online]. Available: https://pethelpful.com/rabbits/what-are-the-causes-of-sudden-death-in-rabbits
- The Bunny Lady. (2025). Common Mistakes Rabbit Owners Make That You Should Avoid. [Online]. Available: https://bunnylady.com/common-mistakes/
Winner Rabbit 